ปลอดภัยไว้ก่อน! 7 ข้อควรรู้ก่อนออกแบบห้องน้ำผู้สูงอายุ
หากคุณมีสมาชิกในครอบครัวเป็นผู้สูงอายุ การดูแลเรื่องความปลอดภัยในบ้านถือเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะการออกแบบห้องน้ำที่เหมาะกับการใช้งานของผู้สูงอายุ เนื่องจากห้องน้ำเป็นบริเวณที่มีพื้นเปียกและลื่น อีกทั้งยังต้องใช้งานอยู่บ่อยครั้ง ทำให้มีโอกาสเกิดอุบัติเหตุได้มากกว่าส่วนอื่น ๆ ของบ้าน การออกแบบห้องน้ำผู้สูงอายุจึงต้องคำนึงเรื่องฟังก์ชันการใช้งานและความปลอดภัยมาเป็นอันดับแรก หากใครยังนึกไม่ออกว่าห้องน้ำผู้สูงอายุควรมีลักษณะอย่างไรบ้าง OLDK มีคำแนะนำดี ๆ มาฝาก
1. ขนาดและพื้นที่ว่างของห้องน้ำ
ห้องน้ำผู้สูงอายุควรมีพื้นที่ว่างที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 เมตร เพื่อให้ผู้ที่นั่งรถเข็นวีลแชร์สามารถหมุนกลับตัวอย่างสะดวกสบาย ทั้งนี้ ไม่ควรออกแบบให้ห้องน้ำผู้สูงอายุมีพื้นที่ใหญ่เกินความจำเป็น เพราะจะทำให้ผู้สูงอายุต้องเคลื่อนตัวมากขึ้น และทำให้การเดินไปในแต่ละส่วนของห้องน้ำลำบากมากขึ้น
2. ประตูห้องน้ำ
ประตูที่เหมาะกับการใช้งานในห้องน้ำผู้สูงอายุมากที่สุด คือ ประตูบานเลื่อนแบบแขวนกับรางด้านบน เนื่องจากใช้งานง่ายและไม่มีรางประตูด้านล่างที่อาจทำให้สะดุดล้มได้ หรืออาจใช้เป็นประตูบานเปิดแบบเปิดออกไปด้านนอก เพื่อให้คนสามารถเปิดประตูและช่วยเหลือผู้สูงอายุได้ในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉินภายในห้องน้ำ โดยประตูควรมีความกว้างไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร เพื่อให้รถเข็นวีลแชร์สามารถเข้าไปได้ และหากใช้ประตูบานเปิดจะต้องเปิดค้างได้ไม่น้อยกว่า 90 องศา
3. อ่างล้างมือ
บริเวณใต้อ่างล้างมือด้านที่ติดผนังไปจนถึงขอบอ่างควรเป็นพื้นที่ว่างที่มีความยาวอย่างน้อย 45 เซนติเมตร สำหรับให้ผู้ที่นั่งรถเข็นวีลแชร์สามารถสอดตัวรถเข็นเข้าไปด้านในที่ว่าง เพื่อนั่งล้างมือได้ โดยความสูงจากขอบบนของอ่างล้างมือถึงพื้นควรอยู่ระหว่าง 75-80 เซนติเมตร และมีราวจับในแนวราบทั้ง 2 ข้าง
4. โถสุขภัณฑ์และสายฉีดชำระ
ใช้โถสุขภัณฑ์ชนิดนั่งราบ สูงจากพื้นประมาณ 42.5 – 45 เซนติเมตร มีคันโยกหรือปุ่มกดน้ำ นอกจากนี้ อาจใช้ฝารองนั่งสำหรับผู้สูงอายุเพิ่มเติม เพื่อความสะดวกสบายในการลุก-นั่ง รวมถึงมีราวจับด้านที่ไม่ติดกับผนัง ห่างจากโถสุขภัณฑ์ประมาณ 15-20 เซนติเมตร และมีความยาวไม่น้อยกว่า 55 เซนติเมตร ส่วนด้านที่ติดกับผนัง ใช้ราวจับในแนวนอนและแนวดิ่ง โดยราวจับในแนวนอนมีความสูงจากพื้น 65-70 เซนติเมตร ยื่นออกมาจากด้านหน้าของโถสุขภัณฑ์ประมาณ 25-30 เซนติเมตร และมีราวจับแนวดิ่งที่ต่อจากปลายของราวจับในแนวนอนด้านหน้าโถสุขภัณฑ์ สูงขึ้นไปด้านบนอย่างน้อย 60 เซนติเมตร
ภาพจาก Pixabay
5. พื้นห้องน้ำ
ใช้วัสดุปูพื้นที่มีความฝืดตั้งแต่ R10 ขึ้นไป เพื่อป้องกันการลื่น และออกแบบให้พื้นห้องน้ำมีระดับเดียวทั้งหมดและมีระดับเท่ากับพื้นภายนอก เพื่อป้องกันการสะดุดล้ม โดยสามารถแยกโซนเปียกกับโซนแห้งได้ด้วยการวางรางระบายน้ำแบบตะแกรงแบ่งทั้ง 2 โซน แทนการสร้างพื้นต่างระดับ
6. ราวจับกันลื่นหรือราวช่วยพยุงตัว
นอกจากบริเวณอ่างล้างหน้าและโถสุขภัณฑ์แล้ว ในห้องน้ำผู้สูงอายุควรมีราวจับกันลื่นหรือราวช่วยพยุงตัวติดผนัง ช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถเคลื่อนตัวไปยังบริเวณต่าง ๆ ในห้องน้ำได้ง่ายขึ้น โดยราวจับควรมีความสูงจากพื้นประมาณ 80-90 เซนติเมตร
7. ส่วนอาบน้ำ
ใช้ฝักบัวแบบที่สามารถปรับระดับความสูงได้ง่ายและมีแรงดันน้ำไม่สูงจนเกินไป รวมถึงมีที่เปิดฝักบัวในระดับที่ไม่ต้องเอื้อม และเปิดง่าย ไม่ต้องออกแรงเยอะ นอกจากนี้ อาจใช้เก้าอี้นั่งอาบน้ำที่มั่นคงแข็งแรง สามารถพับเก็บหรือเคลื่อนย้ายได้ รวมถึงมีราวจับช่วยพยุงตัว เพื่อป้องกันการล้มในห้องน้ำผู้สูงอายุ
จะเห็นได้ว่าห้องน้ำผู้สูงอายุมีรายละเอียดที่ต้องให้ความสำคัญมากกว่าห้องน้ำทั่วไป ทำให้ต้องใส่ใจเรื่องการออกแบบมากเป็นพิเศษ โดยนอกจากทั้ง 7 ข้อควรรู้ที่ OLDK นำมาฝากแล้ว ยังมีวิธีการสร้างความปลอดภัยในห้องน้ำผู้สูงอายุอีกหลายวิธี เช่น การติดตั้งไฟเตือนภัย กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน หรือการใช้ระบบอัตโนมัติเพื่อลดการออกแรง เป็นต้น หากคุณมีแผนที่จะสร้างห้องน้ำผู้สูงอายุ ควรศึกษาข้อมูลให้ละเอียดและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เพื่อความปลอดภัยและความสุขสบายของคนที่คุณรัก
อ้างอิง:
- กฎกระทรวงกําหนดสิ่งอํานวยความสะดวกในอาคาร สําหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548, สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์
- ปรับปรุงห้องน้ำผู้สูงอายุอย่างไรให้เหมาะสม, SCG Home
- หลักการออกแบบห้องน้ำผู้สูงอายุให้ปลอดภัย By Hafele, Hafele (เฮเฟเล่ ประเทศไทย)
- หลักการออกแบบห้องน้ำสำหรับผู้พิการ และผู้สูงอายุ กับ Detail สำคัญในการออกแบบ ที่ให้ความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน (Universal Design Bathroom for Disabled & Elderly), Wazzadu
