การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ในช่วงแรก – EP.2
การทำกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) สามารถทำได้ตั้งแต่ผู้ป่วยได้รับการรักษาแล้ว และมีอาการคงที่ รวมถึงเริ่มรู้สึกตัว โดยอาการของผู้ป่วยสโตรกในช่วงแรกที่พบได้บ่อยคือ มีอาการอ่อนแรง ไม่สามารถขยับร่างกายได้ ส่งผลให้เกิดข้อต่อติดและทำให้การเคลื่อนไหวผิดปกติ หากไม่ได้ทำกายภาพบำบัด ดังนั้น การกายภาพเพื่อขยับบริเวณข้อต่อจึงสำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในช่วงแรก ขณะที่ทำกายภาพบำบัดที่บ้าน นักกายภาพหรือผู้ดูแลควรอธิบายท่าทางในการขยับให้ผู้ป่วยได้คิดตาม เพื่อเป็นการฝึกให้สมองสั่งการไปในตัว และเมื่อผู้ป่วยสโตรกเริ่มมีแรงแล้ว ก็สามารถฝึกกล้ามเนื้อได้ด้วยการให้ผู้ป่วยช่วยแรงออกแรงขณะขยับร่างกายตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด
ท่ากายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง “ป้องกันการยึดติดของข้อต่อ”
การทำท่าบริหารเพื่อป้องกันการยึดติดของข้อต่อนั้น คือ การขยับข้อต่อไปในมุมที่ข้อต่อขยับไปได้ โดยเป็นการทำอย่างช้า ๆ ฝึกให้ผู้ป่วยสโตรกคิดตามและจดจำท่าทางการเคลื่อนไหว ขณะที่นักกายภาพบำบัดหรือผู้ดูแลเข้าไปช่วยขยับส่วนต่าง ๆ ของร่างกายให้ โดยแนะนำให้ทำแต่ละท่า 10 ครั้งต่อเซ็ต จำนวน 3 เซ็ตต่อวัน โดนแต่ละท่าเป็นท่าทำกายภาพบำบัดที่บ้านที่สามารถทำได้ขณะนอนอยู่บนเตียง
ท่ากายภาพ บริเวณข้อไหล่
- กาง-หุบแขน
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับที่ข้อมือและฝ่ามือของผู้ป่วย มือล่างจับที่ต้นแขนของผู้ป่วย ทำท่ากางแขนออกและหุบแขนเข้า โดยท่านี้จะต้องมีการหมุนของข้อไหล่ร่วมด้วย
- ยกแขนขึ้น-ลง
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับที่ข้อมือและฝ่ามือของผู้ป่วย มือล่างจับที่ต้นแขนของผู้ป่วย ทำท่ายกแขนขึ้นและวางแขนลงในลักษณะตรง
ท่ากายภาพ บริเวณข้อศอก
- งอ-เหยียดข้อศอก
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับที่ข้อมือและฝ่ามือของผู้ป่วย มือล่างจับที่ต้นแขนของผู้ป่วย ทำท่างอข้อศอกขึ้นและวางข้อศอกลง
ท่ากายภาพ บริเวณข้อมือ
- งอ-เหยียดข้อมือ
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับบริเวณฝ่ามือ และมือล่างจับที่บริเวณข้อศอก ทำท่ากระดกข้อมือขึ้น และกระดกข้อมือลง
ท่ากายภาพ บริเวณนิ้วมือ
- งอ-เหยียดนิ้วมือ
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับบริเวณนิ้วมือ และมือล่างจับที่บริเวณข้อมือ ทำท่างอ เหยียดนิ้วมือ
ท่ากายภาพ บริเวณข้อสะโพก
- งอข้อสะโพก
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับที่ใต้ขาท่อนบนเหนือข้อเข่าเล็กน้อย มือล่างจับที่เท้าโดยใช้ฝ่ามือรองที่ส้นเท้าและแขนท่อนล่างรองรับฝ่าเท้าไว้ ทำท่างอเหยียดข้อสะโพก
- กาง- หุบสะโพก
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนรองใต้เข่า มือล่างรองใต้ข้อเท้า ทำท่ากางและหุบข้อสะโพก โดยมุมข้อสะโพกต้องอยู่ในแนวตรง
ท่ากายภาพ บริเวณข้อเข่า
- งอ-เหยียดเข่า
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนจับที่ใต้ขาท่อนบนเหนือต่อข้อเข่าเล็กน้อย มือล่างจับที่เท้าโดยใช้ฝ่ามือรองที่ส้นเท้าและแขนท่อนล่างรองรับฝ่าเท้าไว้ เมื่อทําการเคลื่อนข้อเข่าในท่างอให้เลื่อนมือบนที่รองใต้ขาท่อนบนออกมาทางด้านนอก หรือใช้มือบนอ้อมมาจับที่ด้านในขาท่อนบนเหนือต่อข้อเข่าเล็กน้อย
ท่ากายภาพ บริเวณข้อเท้า
- กระดกข้อเท้าขึ้น-ลง
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนหงาย มือบนยึดเหนือข้อเท้าบริเวณตาตุ่ม มือล่างจับที่ส้นเท้าและรองฝ่าเท้าด้วยแขนท่อนล่าง การเคลื่อนไหวให้จับกระดูกส้นเท้าดึงออกไปทางปลายเท้า และใช้แขนท่อนลางดันฝ่าเท้าเข้าหาลําตัว
ท่ากายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง “เตรียมพร้อมการฝึกยืนและเดิน”
นอกจากการบริหารท่าที่กล่าวไปข้างต้นแล้ว ยังมีท่ากายภาพบนเตียงที่บ้านสามารถทำได้ เพื่อช่วยเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อสะโพก และเตรียมพร้อมสำหรับการฝึกยืนและเดินได้เช่นกัน คือ ท่ายกก้น
ท่ากายภาพ เตรียมฝึกยืนและเดิน
- ท่ายกก้น
วิธีการทำท่ากายภาพบำบัดท่านี้คือ นอนหงาย ชันเข่าทั้ง 2 ข้างขึ้น จากนั้นออกแรงเกร็งก้น และยกสะโพกขึ้น ทำซ้ำ 10 ครั้งต่อเซ็ต จำนวน 3 เซ็ตต่อวัน เมื่อทำได้ดีขึ้น สามารถยกก้นค้างไว้ได้ประมาณ 5 วินาที ในช่วงแรกที่ผู้ป่วยไม่สามารถทรงขาให้ตั้งได้ นักกายภาพบำบัดหรือผู้ดูแลสามารถใช้มือประคองบริเวณเข่าและขาได้ แต่เมื่อแข็งแรงขึ้น ให้ค่อย ๆ ผ่อนแรงที่ช่วยลง
ท่ากายภาพบำบัดที่กล่าวไปข้างต้นนี้ เป็นท่าพื้นฐานในช่วงแรกที่ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ควรทำ เพื่อพัฒนาแรงของกล้ามเนื้อ แนะนำให้ผู้ป่วยค่อย ๆ หมั่นฝึก และพัฒนาท่าการฝึกไปเรื่อย ๆ ได้เลยนะคะ ถ้ามีข้อมูลที่ต้องการสอบถามเพิ่มเติมด้านใด สามารถปรึกษาได้กับทีมนักกายภาพบำบัดของทาง OLDK ได้เลยค่ะ เรายินดีให้คำปรึกษาและทำกายภาพบำบัดที่บ้านให้กับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้สูงอายุ รวมถึงผู้ที่มีอาการที่ต้องการทำกายภาพบำบัดค่ะ
สาระน่ารู้เรื่องการดูแลและการทำกายภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
- รู้จักโรคหลอดเลือดสมองเบื้องต้น: อาการโรคหลอดเลือดสมอง ปัจจัยเสี่ยง และการรักษา
- วิธีการดูแลผู้ป่วยสโตรกให้กลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ
- การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) – EP.1
- (บทความนี้) การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ในช่วงแรก – EP.2
- การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ฝึกนั่ง – EP.3
- การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ฝึกยืน – EP.4
- การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ฝึกเดิน – EP.5
- การกายภาพบำบัดผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ฝึกเดินขึ้นลงบันได – EP.6
ค้นหา นักกายภาพบำบัดใกล้บ้านคุณ
หากต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม สามารถทักแชทมาได้ที่ LINE: @oldk
